O Lobiranju

U Crnoj Gori, oblast lobiranja regulisana je Zakonom o lobiranju kojim se uređuju uslovi i način obavljanja djelatnosti lobiranja, pravila lobiranja i druga pitanja od značaja za lobiranje.

Prema Zakonu o lobiranju (član 2) „lobiranje je djelatnost kojom se vrši uticaj na organe zakonodavne i izvršne vlasti na državnom, odnosno lokalnom nivou, organe državne uprave, nezavisna tijela, regulatorna tijela, javne ustanove, javna preduzeća i druga pravna lica koja vrše javna ovlašćenja, odnosno djelatnosti od javnog interesa ili su u većinskom državnom vlasništvu u postupku donošenja propisa i drugih opštih akata, iz nadležnosti tih organa vlasti, radi ostvarivanja interesa naručioca lobiranja, u skladu sa zakonom”.

Djelatnost lobiranja može da obavlja fizičko lice koje ima odobrenje za obavljanje djelatnosti lobiranja izdato u skladu sa Zakonom (lobista) i privredno društvo, odnosno nevladina organizacija koji ispunjavaju uslove propisane Zakonom (pravno lice koje obavlja djelatnost lobiranja).

Lobirano lice je izabrano, imenovano i postavljeno lice u organu vlasti, lice na čiji izbor, imenovanje ili postavljenje organ vlasti daje saglasnost i drugo lice u organu vlasti koje učestvuje u postupku pripreme i donošenja propisa, odnosno drugog opšteg akta ili može uticati na sadržaj propisa, odnosno drugog opšteg akta.

Kroz osnovna načela djelovanja, zakon prije svega promoviše načelo javnosti i zaštite javnog interesa, princip integriteta i sukob interesa.

Zakonom je određeno da registar lobista vodi Agencija, evidentira sve promjene vezane za status lobista odnosno pravnih lica koja obavljaju djelatnost lobiranja, izdaje odobrenje za obavljanje djelatnosti lobiranja, donosi rješenje o upisu pravnog lica u registar lobista, rješenja o brisanju iz registra itd.

Registar lobista je javan, objavljuje se na internet stranici Agencije i sadrži podatke o lobistima, pravnim licima koja obavljaju djelatnost lobiranja i naručiocima lobiranja. Na ovaj način obezbjeđuje se puna transparentnost, kako bi javnost bila u potpunosti upoznata sa lobističkim aktivnostima ali i da bi se potencijalnim naručiocima lobiranja pružile potrebne informacije u izboru lobiste kao ugovorne strane.

Jedan od obaveznih uslova za obavljanje poslova lobiranja od strane fizičkog lica je posjedovanje sertifikata za obavljanje poslova lobiranja, koji izdaje Agencija za sprječavanje korupcije.

Odobrenje za obavljanje djelatnosti lobiranja izdaje se fizičkom licu:

  1. koje ima visoko obrazovanje, sedmi nivo okvira kvalifikacija, podnivo jedan (VII1);
  2. protiv koga se ne vodi krivični postupak za krivično djelo koje se goni po službenoj dužnosti ili nije osuđivano za krivično djelo koje se goni po službenoj dužnosti; 
  3. kome nije izrečena zaštitna mjera zabrane obavljanja djelatnosti u oblasti za koju lobira;
  4. koje ima sertifikat o položenom ispitu za obavljanje poslova lobiranja;
  5. koje dostavi potpisanu izjavu o nepostojanju ograničenja iz člana 14 st. 1 i 2 ovog zakona.

Privredno društvo, odnosno nevladina organizacija može da obavlja djelatnost lobiranja ako je upisano u registar lobista u skladu sa ovim zakonom i ako:

  1. je upisano u Centralni registar privrednih subjekata;
  2. ima zaposlenog najmanje jednog lobistu;
  3. se protiv odgovornog lica u privrednom društvu, odnosno nevladinoj organizaciji ne vodi krivični postupak ili to lice nije osuđivano za krivično djelo za koje se goni po službenoj dužnosti;
  4. odgovorno lice u privrednom društvu, odnosno nevladinoj organizaciji dostavi potpisanu izjavu o nepostojanju ograničenja iz člana 14 st. 1 i 2 ovog zakona.

Zakonom se uređuje i postupak lobiranja, od zaključivanja ugovora o lobiranju i preciziranja što ugovor mora da sadrži pa do navođenja slučajeva kada lobista ili pravno lice koje obavlja djelatnost lobiranja moraju prekinuti postupak lobiranja.

Posebno je naglašena i transparentnost u samom procesu lobiranja, kroz obavezu lobiranog lica da podnese službenu zabilješku o lobističkom kontaktu Agenciji za sprječavanje korupcije u roku od pet dana od dana kad je ostvarilo kontakt sa lobistom (član 34). Osim toga, obaveza organa vlasti je i da objave informaciju o lobističkom kontaktu (lobiranom licu, lobisti i predmetu lobiranja) na svojim internet stranicama čime se dodatno pojačava transparentnost samog postupka. Utvrđena je i obaveza lobiranog lica da obavijesti Agenciju i dostavi podatke o fizičkom i pravnom licu koje se bavi nedozvoljenim lobiranjem (član 38), odnosno lobisti i pravnom licu koje obavlja djelatnost lobiranja suprotno ovom zakonu, a na osnovu kojih u daljem postupku Agencija podnosi zahtjev za pokretanje prekršajnog postupka ili izdaje prekršajni nalog.

Takođe, obaveza lobiste odnosno pravnog lica koje obavlja djelatnost lobiranja je i da Agenciji, dostave pisani izvještaj o radu, najkasnije do 31. januara tekuće za prethodnu godinu koji će sadržati detaljne podatke o lobističkim aktivnostima.

Podzakonska akta kojima se bliže uređuje oblast lobiranja su:

Izmjenjeno: 29. oktobar 2016.